بطور کلی مهارتهای زندگی عبارتند از تواناییهایی که منجر به ارتقای بهداشت روانی افراد جامعه، غنای روابط انسانی، افزایش سلامت و رفتارهای سالم در سطح جامعه میگردند. مهارتهای زندگی هم به صورت یک راهکار ارتقای سلامت روانی و هم به صورت ابزاری در پیشگیری از آسیبهای روانی – اجتماعی مبتلا به جامعه نظیر اعتیاد، خشونتهای خانگی و اجتماعی، آزار کودکان، خودکشی، ایدز و موارد مشابه قابل استفاده است به طور کلی مهارتهای زندگی ابزاری قوی در دست متولیان سلامت روانی جامعه در جهت توانمندسازی جوانان در ابعاد روانی – اجتماعی است. این مهارتها به افرادکمک میکنند تا مثبت عمل کرده، هم خودشان و هم جامعه را از آسیبهای روانی – اجتماعی حفظ کرده و سطح بهداشت روانی خویش و جامعه را ارتقاء بخشند.
مدلهای آموزش مهارتهای زندگی
در حال حاضر دو شیوه برای آموزش مهارتهای زندگی وجود دارد که عبارتند از مدل مهارتهای دهگانه و مدل 4-H
مدل دهگانه
تقسیم دهگانه مهارتهای زندگی از سوی سازمان جهانی بهداشت انجام شده و اغلب شامل مهارتهای زیر میشود:
- توانایی تصمیمگیری
- توانایی حل مسئله
- توانایی تفکر خلاق
- توانایی تفکر نقادانه
- توانایی برقرای رابطه مؤثر با دیگران
- توانایی برقراری روابط بین فردی سازگارانه
- توانایی خودآگاهی
- توانایی همدلی با دیگران
- توانایی رویارویی با هیجانها (غم، خشم، شادی، …)
- توانایی رویارویی با استرسها
مدل 4-H
در ایالات متحده 4-H، سازمانی مربوط به امور جوانان است که بنیاد ملی غذا و کشاورزی و وزارت کشاورزی ایالات متحده (USDA) آن را اداره میکنند، و رسالت آن «به کارگیری جوانان به منظور رسیدن به نهایت استعداد آنان و همچنین پیشبرد حوزهٔ توسعهٔ جوانان است.» نام 4-H نمایانگر چهار حوزهٔ توسعه فردی مورد توجه این سازمان است: سر، قلب، دستها و سلامت. این سازمان در ایالات متحده بیش از ۶٫۵ میلیون در ۹۰۰۰۰ هزار کانون، عضو دارد که سن آنها بین ۵ تا ۲۱ سال است.
هدف 4-H این است که شهروندی، رهبری، مسئولیت و مهارتهای زندگی جوانان را از طریق برنامههای آموزش تجربی و رهیافتی مثبت به رشد جوانان، پرورش دهد. گرچه به خاطر تاریخی که 4-H دارد، تصور بر این است که این سازمان، بر کشاورزی تمرکز دارد، اما امروزه 4-H به طرحهای مربوط به شهروندی، زندگی سالم، علم، مهندسی و تکنولوژی توجه میکند.
مدل 4-H
امروزه، 4-H و برنامههای مرتبط با آن در بیش از ۸۰ کشور در سراسر جهان وجود دارند؛ این سازمان و ادارهکنندگان آن در هر کشوری متفاوت است. هر یک از این برنامهها به طور مستقل اما به کمک تبادلات بینالمللی، برنامههای آموزشی جهانی و ارتباطات جهانی اجرا میشوند.
شعار 4-H «بهترین را ساختن» است در حالیکه آرم آنها «آموزش از طریق عمل کردن» است (که گاهی به صورت: یادگرفتن چگونه انجام دادن از طریق به انجام رساندن» نوشته میشود)
موضوعات مرتبط: مهارت آموزی