گرما و روش‌هاي گرماسنجيدر زندگي روزمره از واژه‌هايي مانند گرم،‌سرد، گرم‌تر، سردتر، داغ، ولرم و‌ خنك استفاده مي‌كنيم‌. همه‌ي اين واژه‌ها به موضوع مورد بحث اين فصل ما مربوط مي‌شوند كه به بررسي آن مي‌پردازيم‌

 دما

   دما معياري است كه ميزان گرمي و سردي جسم‌ها را مشخص مي‌كند‌
يك روش تقريبي براي تعيين دماي يك جسم،‌استفاده از حسّ لامسه است‌. اين ساده‌ترين نوع دماسنجي است ولي با خطاي زيادي مواجه مي‌شويم‌ 

اساس كار دماسنج‌هاي جيوه‌اي و الكلي،‌ انبساط مايع‌ها است‌. اگر ظرف آبي را روي شعله قرار دهيم‌، انبساط آب را مي‌توانيم مشاهده كنيم‌

ساختمان دماسنج جيوه‌اي يا الكلي

مدرّج ساختن دماسنجرايج‌ترين نحوه ي انتخاب اندازه‌ي دماي مربوط به هر ارتفاع از ستون مايع، نحوه‌ي انتخابي است كه به درجه‌بندي سلسيوس يا سانتي‌گراد  معروف است‌.  در اين درجه‌بندي،‌ابتدا دماسنج را درون مقداري يخ خرد شده‌ي در حال ذوب قرار مي‌دهيم، به صورتي كه مخزن دماسنج به طور كامل  داخل يخ باشد‌. هنگامي كه سطح جيوه در لوله‌ي باريك در محلي ثابت شده آن را علامت مي‌زنيم و عدد صفر را براي آن در نظر مي‌گيريم‌سپس دماسنج را بالاي سطح آب خالص در حال جوش به صورتي مي‌گذاريم كه مخزن دماسنج در تماس كامل با بخار باشد‌ وقتي سطح جيوه در بالاترين ارتفاع قرار گرفت، آن را علامت مي‌زنيم و عدد صد را براي آن در نظر مي‌گيريم‌

اينك بين صفر و صد را به صد قسمت مساوي تقسيم مي‌كنيم و هر قسمت را يك درجه‌ي سلسيوس مي‌ناميم‌. اين درجه‌بندي را به زير صفر و بالاي صد نيز ادامه مي‌دهيم‌. دماي هر جسم بر حسب درجه سلسيوس را با نماد  نشان مي‌دهيم‌

نحوه‌ي استفاده از دماسنج
براي اندازه ‌‌گيري دماي هر جسم توسط دماسنج، آن را به صورتي در تماس با جسم قرار مي‌دهيم كه تمام مخزن دماسنج با جسم موردنظر در تماس باشد‌. آن گاه مدتي صبر مي‌كنيم تا ارتفاع مايع داخل لوله ثابت شود‌. در اين وضعيت‌، عددي كه دماسنج نشان مي‌دهد‌، دماي جسم است‌. به عنوان مثال‌، دماي بدن يك انسان را مي‌توان با استفاده از يك دماسنج پزشكي تعيين كرد‌

براي اندازه‌ گيري دماي هوا، ‌دماسنج را در محلي نصب مي‌كنيم و از روي آن مي‌توان دماي هوا را در هر لحظه تعيين كرد‌

گستره‌ي سنجش دما در دماسنج‌هاي الكلي و جيوه‌ايحد پايين دما حدود   است‌. اما حد بالاي آن را نمي‌توان تعيين كرد‌. به عنوان مثال دماي درون داغ‌ترين ستاره‌ها حدود   است‌

اين دماسنج،‌از يك لوله‌ي شيشه‌اي باريك سربسته كه هواي آن تخليه شده است، تشكيل شده است و مخزن آن پر از جيوه (يا الكل) است‌. وقتي دماسنج در تماس با جسمي قرار مي‌گيرد، در صورتي كه دماي آن جسم از دماي جيوه‌‌ي (يا الكل) داخل مخزن بيش‌تر باشد، دماي مايع درون مخزن بالا مي‌رود و در نتيجه حجم مايع نيز بيش‌تر مي‌شود‌. بنابراين مايع در لوله بالا مي‌رود‌. هر چه ارتفاع مايع داخل لوله بيش‌تر باشد، دماي جسم بيش‌تر است‌